Zolang je verder leeft

Voor Volkskrant Magazine interviewde ik fotografe Manja Zijderveld. Bekijk een selectie van haar fotoserie op de Volkskrant. 

De foto’s van haar kinderen zouden in vrijwel ieders jeugd genomen kunnen zijn. Fotograaf Manja Zijderveld (42) studeerde onlangs cum laude af aan de Fotoacademie in Amsterdam met de serie Alles is goed, een autobiografisch verhaal in beeld en geluid over familiebanden en erfelijkheid.

Tijdens haar afstudeerexpositie in de Amsterdamse Loods 6 wisselden ruim honderd beelden van Zijderveld el- kaar af op een projectiescherm, als een ouderwetse diavoorstelling. Via koptelefoons vertelde de fotograaf over de verbroken banden met haar broer en zus en over erfelijke ziekten in de familie als darmkanker en de- pressies. ‘Ik hoop niet dat ik ooit in

een depressie raak, en zeker mijn kin- deren niet’, klonk het in de koptelefoon. In een jaar tijd zag ze haar vader door zijn depressie veranderen van een uitbundige in een neerslachtige man, die uiteindelijk zelfmoord pleegde.

Tuis, aan de keukentafel in Den Haag, zegt ze: ‘Ik vind het boeiend te zien hoe iemand is gevormd. Zelf groeide ik op in een zakenfamilie, waar weinig ruimte was voor gevoelens en je niet zielig mocht zijn. Je moest sterk zijn en doorzetten.’ Ze had beslist geen ongelukkige jeugd, maar vraagt zich wel af wat ze van haar verleden doorgeeft aan haar drie kinderen.
Aan de hand van die vragen stelde ze een fotoreeks samen, grotendeels van haar kinderen. Een cavia naast blote benen op het gras. Klimmen op stro- balen in een boerderijschuur. Slapen op een luchtbed in de tent. Kussengevechten op de bank. Een omgedraaide hangmat. De cavia, dood, in een schoenendoos.

Toch zat ze niet bovenop haar kinde- ren. ‘Er gingen ook weken voorbij dat ik mijn camera niet pakte. Ik wist intuïtief wanneer ik een goed moment te pakken had.’

Met haar verhaal wilde ze niet bij zichzelf, maar juist bij de toeschouwer iets losmaken. ‘Het was een uitnodi- ging voor anderen ook hun verhaal te vertellen.’ En die werd beantwoord. Tijdens en na de expositie kreeg de fotograaf intieme, emotionele verha- len te horen. ‘De reacties overweldig- den me. In mijn werk bleken herken- bare elementen te zitten voor andere mensen, ook voor jongeren die geen kinderen hebben. Het maakte zoveel los, dat ik nu weet: het is goed dat ik dit heb gedaan.’
Nu het project en de studie zijn afgerond, wil Zijderveld haar verhaal uit- geven in boekvorm, aangevuld met nieuwe foto’s. Misschien gaat ze ook andere gezinnen portretteren. ‘Ik wil niet in de familiesfeer blijven hangen, maar het blijft me fascineren hoe je jeugd je heeft gevormd.’

 


Manja 2 Manja 3