Binnenkijken: Berlijn Mitte

Erik Spiekermann is typograaf – hij heeft de letter ontworpen van alle koppen in dit nummer. Met zijn vrouw Susanna woont hij in dit huis in Berlijn.

‘De boekenkast hangt aan de muur, net als alle planken. We hebben niet één kast die de grond raakt. Dat hebben we zo gedaan om de kamers lichter te maken en om het smalle huis een wat meer open gevoel te geven.’ Beeld Els Zweerink

Wie?

Erik Spiekermann (69) en Susanna Dulkinys (56).

Wat doen ze?

Hij is typograaf, zij is grafisch ontwerper.

Waar?

Een nieuwbouwhuis uit 2008 in de Berlijnse wijk Mitte.

‘In het trappenhuis hangen wel veertig grafische kunstwerken die we hebben gekocht, gekregen of zelf hebben gemaakt. Kunst Fuer Alle heeft een bevriende kunstenaar geprint op een vertrektijdentabel van de Deutsche Bahn. Dat is een grapje: ik heb het lettertype ontworpen voor de Deutsche Bahn. Daarboven hangt de poster van mijn expositie in het Bauhaus Archiv uit 2011.’ Beeld Els Zweerink 
‘De keuken is van Bulthaup. Doordat we met de bouw van het huis binnen ons budget bleven, konden we hem betalen. Anders hadden we een Ikea-keuken gekocht, hoor.’ ‘Net als iedereen tegenwoordig zitten we het meest in de keuken. Het is hier altijd best opgeruimd. We houden niet van rommel.’ Beeld Els Zweerink

Jullie huis heeft een opvallende bouwstijl.

Spiekermann: ‘Het is heel smal en zeven verdiepingen hoog, net een herenhuis zoals je ze in Amsterdam ziet. In Berlijn zijn zulke smalle, hoge huizen ongebruikelijk. Ons huis is maar 6,5 meter breed en het is 13 meter diep. Het maakt deel uit van drie huizenblokken waarvan dit het goedkoopste was, helemaal gemaakt van beton. Op iedere verdieping, aan de voor- en achterkant, lopen de ramen van vloer tot plafond. De glazen façade is grotendeels ondoorzichtig, met een aantal ramen tussen de glaspanelen. Dat geeft veel licht, maar je kunt niet naar binnen of buiten kijken. Zoals ze dat in de architectuur zeggen: zicht en licht zijn niet hetzelfde. Als je voor ons huis op straat staat, is de voorgevel net een vel overtrekpapier, zei iemand eens. Ja, dat klopt wel.’

‘Onze bureaus bestaan uit één plank die aan de muur hangt. Hij heeft geen tafelpoten nodig, want de betonnen muren achter de softboards zijn heel sterk.’ Beeld Els Zweerink 
‘De betonnen muren van onze werkkamer hebben we bedekt met zachtboard. Dat is een goede geluidsisolatie. Je kunt er punaises in prikken en kabels achter verbergen.’Beeld Els Zweerink

Hoe zijn de zeven verdiepingen ingedeeld?

‘Op de begane grond is de garage. De twee verdiepingen erboven verhuren we als kantoren. De derde verdieping is onze berging. De woonkamer en ons kantoor zijn op de vierde verdieping, daarboven is de keuken en helemaal boven de slaap- en badkamer. Van de wet mag je maar vijf verdiepingen op elkaar bouwen, maar wij hebben twee plafonds een paar centimeter verlaagd, waardoor het officieel geen verdiepingen zijn.’

‘Achter ons hangt de plattegrond van Berlijn in verschillende lettertypes en woorden, gemaakt door de Engelse kunstenaar Mark Andrew Webber. Het is een linoleumsnede van bijna 2 bij 3 meter groot. Ik was in Londen toen hij de eerset vijf hiervan printte en heb er meteen een gekocht.’ Beeld Els Zweerink 
‘De eettafel is van het Zwitserse merk Tossa. Het leuke aan deze tafel is dat het multiplex op z’n kant is gebruikt, waardoor je op het tafelblad zo’n 120 houtlaagjes ziet. De stoelen in verschillende kleuren zijn van Vitra.’ Beeld Els Zweerink 
‘Dit is het hoekje van de badkamer, die doorloopt in de slaapkamer. Het vilten hart is gemaakt door Sarah Illenberger, een Berlijnse illustrator waarmee we bevriend zijn. Zij maakt allerlei objecten en fotografeert die.’ Beeld Els Zweerink

Hoe kom je aan zo’n huis?

‘Een vriendin van ons ging verderop in het blok wonen. De kopers van dit stuk grond haakten op het laatste moment af. Of wij het niet wilden kopen, vroeg die vriendin. Eerst wilden we niet: we woonden in een mooi appartement, dat we net hadden verbouwd. Maar het was wel aantrekkelijk dat deze grond werd gesubsidieerd. In plaats van 3 ton kostte de plek nog maar 120 duizend euro. De bouw zou ongeveer een miljoen gaan kosten, al werd het uiteindelijk iets minder, 980 duizend euro. Onze financieel adviseur zei dat we het moesten doen als investering, om te verhuren. Dat besloten we. Voor de grap begonnen Susanna en ik het in te richten alsof het ons eigen huis was. Dat was natuurlijk een vergissing: we raakten er zo aan gehecht, dat we er wel móésten gaan wonen.’

‘De middelste poster, met de 10 erop, is gemaakt door een kaaskop, Erik van Blokland, die ook typograaf en een vriend van mij is. Zo zijn veel kunstwerken in ons trappenhuis cadeaus van bevriende kunstenaars.’ Beeld Els Zweerink 
‘Onze 6 meter hoge boekenkast beslaat allebei de muren van twee verdiepingen. Hier zie je dus maar een kwart van de kast. In een tuigje aan kabels kun je jezelf als bergbeklimmer omhoog hijsen langs de boeken.’ Beeld Els Zweerink

Hoe beïnvloeden jullie beroepen het interieur?

‘Het betekent vooral dat ik ontzettend veel boeken heb. We hebben nooit genoeg ruimte voor al die boeken. Ze zorgen er samen met veel foto’s, posters en vloerkleden voor dat het huiselijker, iets minder industrieel aanvoelt. De boeken dempen ook het geluid. Dat is nodig, want met al dat beton echoot het enorm. We besteden veel tijd en geld aan ongebruikelijke details, zoals de kamerhoge schuifdeuren. Dat kan omdat onze verdiepingen maar 3 meter hoog zijn, in tegenstelling tot traditionele Berlijnse huizen waarvan de muren vaak hoger zijn. De enorme ruiten waren erg duur, maar gelukkig is de rest van het huis van goedkope materialen als beton en zachtboard gemaakt, heel basic. We hebben een bijzonder huis, maar ik wil het zo gewoon mogelijk inrichten.’

‘Met een aantal collega’s heb ik een werkplaats in het stadsdeel Tiergarten, niet ver van ons huis. Het pand was vroeger een meisjesschool. Hier ben ik een proefprint aan het maken op een van de drukpersen die we hebben.’ Beeld Els Zweerink
‘De testposter die hier ligt te drogen, komt uit de serie die je hierachter aan de muur ziet hangen.’ Beeld Els Zweerink
‘Dit radiootje is van Braun, waarvan ik meer spullen heb. Ze zijn mooi vormgegeven. Eigenlijk staat de radio nooit aan in de werkplaats. De drukletters ervoor zijn van hout.’ Beeld Els Zweerink
‘We hebben zeven drukpersen in de werkplaats. Op de verdieping waar de wenteltrap naartoe leidt zitten keuken, kantoor en toiletten. De ramen zijn op het noorden, we hebben mooi licht om bij te werken.’ Beeld Els Zweerink
‘Dit zijn voorbeelden van verschillende maten van drukletters waarmee ik werk.