OOR was op Lowlands 2018

Voor OOR bezocht ik Lowlands en schreef ik over een aantal artiesten.

DAG 1

‘Ik luister dit altijd tijdens werk,’ zegt iemand naast ons. Daar is ze niet de enige in: op Spotify zijn de populairste nummers van Nils Frahm (Bravo, 16:45 uur) miljoenen keren beluisterd en komt hij voor in talloze afspeellijsten die bedoeld zijn om maar met halve aandacht tot je te nemen. Daarin is de muziek puur een middel om je focus te verleggen naar een ándere bezigheid dan luisteren. Vanmiddag overstijgt Frahms act de functie van achtergrondgeluid. En hoe. De Bravo, die dit jaar groter is dan eerdere jaren, is een net zo sterke magneet als yogascholen de laatste jaren zijn geworden, om eenzelfde reden: het snakken naar ontsnapping uit de hectiek van de dag. Maar waar de Duitse componist zelf in zijn instrumenten opgaat alsof hij de liefde bedrijft, gaat het publiek daar pas heel wat minuten later in mee, pas wanneer hij beats onder de hogere tonen zet. Die tweedeling tussen akoestisch en elektronisch wordt benadrukt doordat het podium in tweeën is gedeeld. Links, vanuit de zaal gezien, vleugel en andere instrumenten; rechts een overvloed aan knoppen. Die splitsing zorgt ook voor twee verschillende publieksreacties. Zit Frahm links, begint het publiek meer te praten; zodra het geluid meer lagen krijgt en elektronischer wordt, wordt de Bravo stiller. De man met platte pet weet met zijn set een hoop ogen te sluiten. En dat terwijl er ook genoeg is om naar te kijken: hij bespeelt zijn instrumenten met een rust en precisie alsof hij thuis in zijn studio wat zit te fröbelen in plaats van dat er een paar honderd man op zijn vingers kijkt. De Berlijnse producent bewijst dat ambient, neoklassieke invloeden en festivaltenten prima samengaan.

Het is dringen in de loods voor Eefje de Visser (X-Ray, 20:00 uur). Na talloze knusse huiskamerconcerten staat de zangerestegenwoordig liever op grote festivals, zo lijkt het. Tijdens haar show vanavond laat ze zien waarom ze de dromerigheid en intimiteit liever even achterwege laat. Want een feestje bouwen, dat kan de tegenwoordig in Gent wonende zangeres ook. In haar eentje. Ook ondanks dat het allemaal nogal statisch oogt: ze kan amper een stap opzij doen, staat klem tussen knoppen, pedalen, synthesizers en loop-apparaten. Zelfs de visuals stuurt ze zelf aan. Heel lang houdt ze de spanning helaas niet vast: na Jong en Wacht, na een nummer of drie, vier, zakt de energie wat in. Naarmate de zon achter de bomen zakt, wordt het in de X-Ray de helft rustiger. Ook de galm had wat minder gemogen om, vooral achterin de loods, nog íets van haar toch al raadselachtige teksten te verstaan. Zonde, want haar stem is krachtig en loepzuiver en vormt een mooi contrast met de beats. Al geeft die onverstaanbaarheid nóg meer ruimte voor de elektrische uitstapjes waarmee ze ieder nummer uitbreidt. Echt in dansstemming komt de X-Ray niet, zoals Eefje zelf misschien hoopte.

Vier jaar geleden stond de man met de hoekige jampotbril en vanavond met glitterjas voor het laatst op Lowlands. Toen in de Alpha, nu moet hij het doen met een iets kleinere tent. Blaudzun (Heineken, 20:45 uur) vertelde in een interview niet op hits uit te zijn – ‘Van die liedjes die je in elkaar zet en waar iedereen dan iets mee kan. Dat is zo IKEA.’ – en vanavond blijkt dat hij die inderdaad amper nodig heeft: de reacties op Elephants en Promise of No Man’s Land zijn niet minder uitbundig dan op _hey now en andere nummers van zijn nieuwe album _UP_. Zijn muziek swingt en ontroert tegelijkertijd en dat contrast maakt zijn show zo sterk. Helemaal als hij het nummer Too Many Hopes For July opdraagt aan zijn dit jaar plosteling overleden labelmanager Arnoud van der Toorn krijgt de muziek een dubbele lading. Dat de Heineken halverwege langzaam leegloopt, komt meer door de wat ongelukkige programmering dan door Blaudzun en zijn band. Want die blijven energiek, eigenzinnig en hun melodieën aanstekelijk.

Met Balthazar werkt hij sinds een sabbatical van drie jaar weer aan een nieuw album en dat zou betekenen dat soloproject Warhaus (India, 21:45 uur) van Maarten Devoldere ten einde loopt. Laten we hopen dat hij die belofte niet nakomt, net als de afspraak dat hij maar één soloalbum zou maken. Want met een rokerige stem die onvermijdelijk doet denken aan Leonard Cohen en Serge Gainsbourg en met zijn aanstekelijke melodieën weet de Belg al vanaf openingsnummer Easy On Me een warme, donker-romantische sfeer te creëren die ook ver achterin en buiten de India doorgonst. Zijn samenspel met vriendin en muze Sylvie Kreusch is intrigerend: hij in lange zwarte jas, zij in net zo’n lange glitterjas. Haar stem biedt met haar vrouwelijkheid tegenwicht aan die van hem en haar achtergronddans leidt de aandacht nu en dan van de zanger af. En dat tegenwicht heeft hij nodig. Nadat hij zijn solo ‘intieme versie’ van Mad Memory aankondigt (en daarvoor tegen ons zegt ‘So shut the fuck up’, en een universeel ‘shhhh’ volgt) valt die versie toch wat tegen. Het zijn zijn stem en de teksten die het verder niet zo spannende nummer dragen. Sexy wordt het pas echt als hij Beautiful Mess inzet enlater Mad World, dat hij een festivallied noemt; verrassend als hij in plaats van een toegift Love is in the Air start. Warhaus’ zwoele teksten over liefde, seks en overspel echoën na tot ver in de nacht. Dat hij Lowlands per ongeluk Pukkelpop noemde, is hem daarmee al snel vergeven.

 

DAG 2

De lucht boven de zee van koepeltenten is bewolkt, alsof de slaap, de nacht en de wolken in onze hoofden nog niet helemaal zijn opgetrokken. Een frisse wind probeert de camping zachtjes nieuw leven in te blazen, net als even verderop de speelse en hypnotiserende stem van Tessa Douwstra, ofwel Luwten (India, 12:00 uur) de grauwe middag inkleurt met haar folktronica. Ze heeft nog maar één album uitgebracht, maar de reactie op de aankondiging van Go Honey verraadt dat ze al veel bekendheid heeft gezaaid. Ook het prachtige en dynamische Turn Off the Lights Now en het swingende InOver My Head vallen zeer in de smaak en ontketenen kippenvel, een daverend applaus èn de eerste dansbewegingen van vandaag. Haar vierkoppige band omlijst Douwstra’s jeugdige en soulvolle zang met strijkers, toetsen, drums en elektrische gitaar. Met die laatste is ze zelf ook gewapend. Dat de Amsterdamse singer-songwriter vóór Luwten al veel meters op podia heeft gemaakt, als bandlid van onder andere Chef’Special en Baskerville, is duidelijk zicht- en hoorbaar: ze beweegt en zingt zelfverzekerd en speelt met haar publiek alsof dit niet haar Lowlandsdebuut is. We zijn zelden op zo’n fijne manier gewekt na een korte nacht. Volgende keer misstaat Luwten niet op een later tijdstip, als er nóg meer mensen de camping af zijn.

Wie een rustig akoestisch bandje verwacht om de middagdip mee door te komen, is bij Grizzly Bear (Heineken, 17:00 uur) aan het verkeerde adres. Althans, als je vooraan staat. In hun meeste nummers overheersen gitaren, bassen en drums, die net te hard staan afgesteld om de prachtige samenzang van Ed Droste en Daniel Rossen tot zijn recht te laten komen. Het volume zorgt ook voor grote lege plekken voorin de tent: achterin en buiten de tent is het drukker dan voorin, en dat is niet gek: van een afstand klinkt het stukken beter dan van dichtbij. Hier en daar last de Amerikaanse band wat rustige intermezzi in, zoals het nummer Fine For Now, waarin hun geweldige stemmen floreren, maar over het algemeen rocken ze harder dan een groot deel van het publiek verwachtte. Hit Two Weeks roept veel herkenning op in de langzaam slinkends menigte. Al blijven er genoeg fans over om mee te zingen met oudere bekende nummers èn nieuwere van hun album Painted Ruins, dat vaandaag precies een jaar geleden uitkwam. Als het geluid volgende keer wat zachter staat, hoeft het van ons niet wéér negen jaar te duren voor Grizzly Bear weer op Lowlands staat.

Vanaf het moment dat David August (Heineken, 19:00 uur) aan het begin van dit decennium zijn intrede deed als ambient- en houseproducent bleek dat de Duitser méér in zijn mars heeft dan dat. Zijn achtergrond als klassiek pianist sijpelde door in zijn elektronische werk en met de combinatie van die twee stijlen verlegde hij muzikale grenzen. Zo trad hij laatst nog op met een symfonieorkest èn is hij net afgestudeerd als universitair geluidsproducent. Ondertussen heeft hij dit jaar ook nog zijn tweede album uitgebracht, dat maar liefst vijfentwintig tracks telt. De verwachtingen liggen dan ook hoog vanavond. En die belofte lost de jonge Tonmeister in: zijn performance is extatisch, avontuurlijk en een snufje experimenteel. Naast zijn synthesizers, laptop en knoppen speelt hij gitaar (over een loop van een computerstem heen, wat een spannend contrast oplevert) en dat andere instrument: zijn stem. Want zingen kan hij ook, al is het wat vervaagd met een lichte galm. Het is jammer dat veel mensen juist deze show uitkiezen voor achtergrondgeluid bij het uitgebreid doornemen van hun weekend, dat de gedetailleerdheid van de muziek velen van hen ontgaat en dat er tijdens een langzame maar wonderschone opbouw zelfs wordt geschreeuwd: ‘Jongens, waar blijft de muziek?’ Terwijl het juist zo mooi is dat hij gerust een paar minuten stilte laat vallen, of met vocalen en minimale geluiden heel geleidelijk opbouwt naar trage beats. Dat dat niet begrepen wordt, zegt meer over een deel van het publiek dan over August. Gelukkig houden we het èchte experimenteren tegoed voor eind dit jaar in TivoliVredenburg, waar hij vanavond goede reclame voor maakt.

De vorige keer dat James Bay (Alpha, 19:45 uur) hier stond, zag hij er nog uit alsof hij zo uit de Engelse pub was komen lopen met lang haar en hoed. Wie niet op de hoogte is van zijn metamorfose van afgelopen jaar zal even in verwarring zijn geweest bij het opvangen van een eerste glimp van de Engelsman: zijn haar warrig, kort en diepzwart, zijn shirt knalrood. Gelukkig is aan zijn muziek live weinig veranderd. We vallen in bij hit Let It Go, dat hard wordt meegezongen tot op beide heuvels naast de tent. Vaak wisselt Bay van zang met zijn twee achtergrondzangeressen, waarmee hij hen een grote rol in zijn show geeft. De twee vrouwen bieden zacht tegenwicht aan de rauwe stem van de man met de strakke kaaklijn en ingevallen wangen. Het nieuwe nummer Just For Tonight, zijn daarop volgendecover van Simply the Best èn afsluiter Go Back the River swingen en het is moeilijk stil blijven staan in en om de Alpha. Om spanning op te rekken bouwt hij de nummers uit met extra lange intro’s en outro’s. Vlak voor dat laatste nummer tokkelt hij een tijdje op zijn gitaar. Niemand lijkt door te hebben dat dat nergens naartoe gaat, we dromen rustig weg op de melodie, tot hij zegt: ‘Do you see I’m just wasting time? I don’t wanna leave. The sound is so fucking great here.’ Vandaag is zijn beste dag van de wereld, zegt hij daarna. En dat ie graag wil terugkomen. Wat ons betreft mag dat. Want wát kan Bay zingen en, vooral, gitaar spelen.

DAG 3

Nieuwe muziek ontdekken: dat is óók waarvoor je op Lowlands bent. Marlon Williams (Lima, 12:15 uur) is zo’n vondst. De Nieuw-Zeelander met een Roy Orbison-achtige basstem neemt ons mee in zijn liefdesverdriet om zijn stukgelopen relatie. Denk niet dat dat zachtmoedig is: met zijn driekoppige band, die opkomt na het eerste nummer solo op akoestische gitaar, speelt hij krachtige, meerstemmige gitaar-, piano- en vioolstukken, die al snel doen denken aan Nick Cave. In het prachtige Beautiful Dress begeleidt Williams zichzelf op de piano. Halverwege laat de drummer per ongeluk iets vallen. De harde klap legt het nummer even stil, waarna Williams ‘good morning!’ roept en het nummer weer oppakt, nóg energieker, gevolgd door luid applaus. De Lima is wakker. En Williams ook: voor hij verder gaat met Come To Me, Waiting For You, I Know A Jeweller en zijn bekendste nummer What’s Chasing You trekt hij een blik bier open en roept een vrolijke ‘cheers!’ dat contrasteert met zijn tragische teksten en waarmee hij proost op zijn laatste optreden van zijn tour door Europa. Wij kunnen alleen maar hopen dat Williams gauw terugkomt.

Tom Odell (Bravo, 14:30 uur) is vandaag voor de derde keer in Biddinghuizen en de liefde tussen hem en Lowlands is niet pril meer. Hij noemt het ‘the best festival in the world’ en wordt ontvangen in een barstensvolle Bravo, waar hij opent met I Know. Met zijn krachtige soulstem, het al staande rammen op zijn vleugel en zijn instrumentale verlengingen van bijna ieder nummer speelt hij een energie de zaal in waarbij stilstaan haast onmogelijk is. Odell blinkt dan ook uit in het opbouwen van een klein, intiem begin naar een bombastisch climax vol uithalen. Na Can’t Pretend en Hold Me beklimt hij zelfs zijn dichtgeklapte vleugel, om staand daarop zijn bassist, gitarist en drummer te dirigeren. Hit Another Love bewaart hij niet tot het einde, waardoor hij uiteraard een deel van zijn publiek al kwijtraakt vóór afsluiter Magnetized. Zonde, want in dat nummer overtreft hij zichzelf in zijn contrast van kwetsbaarheid en krachtigheid. De blonde Brit bevestigt vanmiddag weer dat hij live nog veel beter is dan op plaat.

Veertig jaar nadat ze haar eerste album uitbracht staat Patti Smith (Bravo, 16:30 uur) voor het allereerst op Lowlands. Niet dat de organisatie haar nooit benaderde, integendeel: ze stond vaak bovenaan het verlanglijstje, maar de Mother of Punk vierde in augustus altijd vakantie met haar kinderen en kleinkinderen. Toevallig was ze deze zomer wèl aan het werk en in Europa, om geld te verdienen voor de verzorging van haar autistische kleinzoon; vanmiddag is het allerlaatste optreden van haar ‘minitour’. Nu we toch in de familiesferen zitten: Smith nam vaste gitarist Lenny Kaye niet mee, maar in plaats daarvan haar zoon Jackson. Geen gek idee, want gitaar spelen kan hij, zo laat hij horen in een van zijn solo’s. Kon ook niet anders natuurlijk, met zo’n moeder. De 71-jarige punkpionier opent met Dancing Barefoot, gevolgd door Ghost Dance en later haar versie van Because The Night alsof het nog geen klassieker is en nog niet twee keer zo oud als de gemiddelde bezoeker dit weekend, alsof het haar om veel meer te doen is dan haar kleinzoon en haar muziek nog steeds het protestwapen is zoals het dat in de jaren zeventig was. En dat is het: ze zingt over het Great Barrier Reef en zet haar leesbril op om voor te lezen uit haar recent verschenen boekvullende prozagedicht The New Jerusalem, over de stad die haar lief is, over vrijheid en macht. Macht heeft ze zelf overigens ook, maar dan puur dankzij haar intimiderende persoonlijkheid: ze stuurt al aan het begin van haar show alle fotografen weg en tussen het zingen door spuugt ze schaamteloos op het podium. En, met haar linkerpols en ringvinger in het gips, sluit ze iets eerder dan aangegeven af met de woorden ‘We are healthy, free people’ en met het nummer People Have The Power. Om vervolgens wat selfies te maken met haar band en ons als achtergrond. ‘We’re going home tomorrow,’ zegt ze, ‘but we’re taking you with us.’ Natuurlijk gaat ze niet naar huis zonder oproep aan de generatie van nu, die helaas in minder grote getale naar de Bravo kwam, waardoor de gemiddelde leeftijd een stuk hoger lag dan op de rest van Lowlands en juist degenen voor wie het bedoeld was, haar afsluitende woorden niet hoorden: ‘Don’t forget it: use your voice.’

Hier en daar galmt zijn voormalige pseudoniem nog door de tent. Nog lang niet iedereen is ervan op de hoogte dat Nick Murphy (Heineken, 19:00 uur) tot anderhalf jaar geleden Chet Faker was. Is ook niet heel gek, want onder zijn echte naam heeft hij nog niet bijster veel nummers uitgebracht. Maar genoeg om te horen dat zijn sound is mee veranderd: die is rauwer, elektronischer en robuuster geworden, maar nog steeds herkenbaar aan Murphy’s karakteristieke stem. Zo ook zijn optreden vanavond. De paar nummers uit zijn Chet Faker-tijdperk, waaronder 1988The Trouble With Us en hit Talk Is Cheap steekt hij in een nieuw, donkerder jasje. En die nieuwe stijl valt in de smaak. Ook nummers die onder zijn echte naam zijn uitgekomen, zoals een Forget About Me, afsluiter Medication en een aantal volledig instrumentale stukken, worden ontvangen met een universeel ingehouden adem èn uitbundige dansbewegingen van degenen die daar de energie nog voor hebben. Daarmee geeft de Australiër een sterk visitekaartje af voor zijn nieuwe identiteit en binnenkort te verwachten langspeler en bewijst hij dat zijn metamorfose de verwarring over zijn naam waard was.

‘Damn’ en ‘The Return of the King’, gonst het hier en daar over het terrein deze laatste festivaldag. Kendrick Lamar (Alpha, 21:30 uur) staat namelijk voor de derde keer op Lowlands en is dé headliner dit weekend. Daarmee blijft Lowlands met de tijd meebewegen. De Alpha was dit weekend nog niet eerder zó afgeladen, alsof de bezoekers die tijdens eerdere edities al zondagmiddag op huis aan gingen, nu tóch nog even blijven voor de hiphopkoning. Komt ook door weinig anders op het blokkenschema dit tijdstip, maar vooral door Lamar zelf, die zich nu naast Kung Fu Kenny ook Pulizer Kenny noemt: de bijnaam staat in koeienletters op het scherm. En terecht: als rapper een literatuurprijs winnen, daar mag je trots op zijn. Hij hoeft er niet veel voor te doen om samen met zijn muzikanten, weggestopt aan de zijkanten van het podium,  zijn status te benadrukken. De Alpha danst, springt en rapt mee met Bitch Don’t Kill My Vibe, Loyalty, Goosebumps, All the Stars en hit King Kunta. Want waar de millennials al het hele weekend uitkijken naar vanavond, lijkt Lowlands voor de rapper zelf weinig bijzonders. Niet dat het slecht is, maar hij lijkt ook niet álles te geven. Rondom de palen van de Alpha, op de heuvels, wordt dan ook minder uitbundig meegedanst en -gerapt, maar vooral rustig gekeken naar de kung fu-filmpjes en geluisterd naar de rapper die met verbazingwekkende snelheid zijn woorden uitspuwt. Kenny bevestigt dat dit inderdaad het geluid van deze generatie is en sluit Lowlands 2018 af met Humble, het hoogtepunt van zijn show, en de woorden ‘Remember my words, I’ll be back.’