Worden er nog echte liefdesbrieven geschreven?

De Amsterdamse fotograaf en filmmaker Tara Fallaux vond een aantal jaar geleden een brief in haar brievenbus. Een vriend verklaarde haar zijn liefde in een paar honderd handgeschreven woorden. Fallaux had al een relatie en kon de brief niet beantwoorden zoals de schrijver had gehoopt, maar ze vond het gedurfd en moedig van de vriend zich zo kwetsbaar op te stellen.Zijn brief zette haar aan het denken. Hoe communiceren jongeren tegenwoordig over de liefde? Schrijven jongeren, in een tijd dat je ook kunt mailen, appen en snapchatten, nog wel handgeschreven liefdesbrieven? Daarover maakte Fallaux de korte documentaire Liefdesbrieven. Vier twintigers vertellen over de intieme brieven aan hun (ex-)geliefden. We vroegen de jonge brievenschrijvers naar hun drijfveren om hun gevoelens over de liefde op papier te zetten en te delen.

Marijn Arbouw (26) uit Amsterdam

Sinds wanneer schrijf je liefdesbrieven?‘Al van kinds af aan schrijf ik verhalen. Op mijn 10de maakte ik een boekje, De verhalen uit de laatjes van mijn hoofd. Mijn eerste liefdesbrief schreef ik op mijn 15de, toen ik een zomer in Frankrijk werkte. Ik was verliefd op een Frans meisje, maar kon haar de brief niet laten lezen, omdat we elkaars taal niet spraken.’Waarom schrijf jij je huidige vriendin liefdesbrieven?‘Zij wilde eerst geen relatie, had bindingsangst, net als veel generatiegenoten. We denken dat er altijd iets beters is te vinden. Op Instagram vergelijk je je met de hele wereld, je stapt zo in het vliegtuig naar New York. Alles kan. Daarom durven we ons niet voor lange tijd te binden. Daarvan wilde ik Merel overtuigen en dat is tien maanden geleden gelukt met die eerste brief. Sindsdien hebben we een relatie. Later heb ik nog een brief geschreven, om te bevestigen dat ze de goede keuze had gemaakt.’Hoe reageerde Merel?‘Ze snapte niet waarom ik dit voor haar deed, vond dat ze dat niet waard was. Ik vond dat wel. Ze heeft een mooie mail teruggeschreven.’Hoe schrijf je zelf je liefdesbrieven?‘Ik begon met de hand. Maar ik ben dyslectisch, waardoor ik zinsopbouw en interpunctie in mijn bevlogenheid helemaal vergat. Daarna heb ik de brief uitgetypt en geprint. Die eerste brief was anderhalf kantje lang.’Schrijf je nu nog liefdesbrieven?‘Nee, alleen gedichten. Ik ben te druk met werk, maar wil wel weer brieven gaan schrijven. Deze vorm van communicatie is te zeldzaam geworden. De enige brieven die je nog krijgt, zijn van de Belastingdienst.’Vind je schrijven makkelijker dan praten?‘Ja, schrijvend kun je je gevoel beter formuleren, omdat je meer tijd hebt om de juiste woorden te vinden. En je kunt metaforen gebruiken, die de brieven romantisch maken. In mijn brieven schijnt altijd de zon. Als ik daarin terugblik op bijvoorbeeld een stranddag, klinkt dat moment veel mooier dan het in werkelijkheid voelde. Daarom is schrijven en delen zo belangrijk. We zouden met z’n allen meer moeten stilstaan bij de schoonheid van momenten.’

Tatjana Almuli (25) uit Amsterdam

Sinds wanneer schrijf je liefdesbrieven? ‘Ik heb maar één echte liefdesbrief geschreven, voor een schrijfwedstrijd van Elle. Een groot deel van de brief had ik al voordat ik van die wedstrijd wist. In mijn schrijfwerk is de grens tussen fictie en non-fictie altijd vaag, maar deze brief is sterk op waarheid gebaseerd.’
Aan wie richtte je de brief? ‘Aan de man met wie ik een zomer in Amsterdam een stormachtige affaire had. Onze affaire was voor mij nogal destructief. Daarom heb ik ons contact, heel rationeel, verbroken. Maar ik was nog steeds verliefd op hem, de gevoelens waren niet meteen weg. Het schrijven van de brief was een vorm van verwerking.’

Heeft hij het gelezen? ‘Misschien heeft hij het gevonden via de link die ik op Facebook plaatste na de uitslag van de wedstrijd. Ik werd tweede. Maar ik heb de brief nooit naar hem gestuurd.’
Schrijf je nu nog weleens liefdesbrieven? ‘Sinds die wedstrijd schrijf ik vaker in briefvorm. En voor mezelf schrijf ik veel over de liefde, maar die teksten stuur ik niet op.’

Wat vind je fijn aan schrijven in briefvorm? ‘Als ik iemand niet kan zien of spreken, om welke reden dan ook, is het fijn om mijn gevoel toch aan diegene te kunnen uiten. Zo schrijf ik het van me af, hoe cliché dat ook klinkt. In een brief kan ik dat directer dan in een dagboek: het voelt realistischer, alsof ik het diegene echt vertel.’

Vind je schrijven makkelijker dan praten? ‘Ik ben verbaal sterk en durf veel, maar als het om gevoelens gaat, vind ik het fijn om het eerst op te schrijven. Dat verheldert voor mij de situatie.’

Waarom schrijf je je huidige vriend geen brieven? ‘Ik houd van dat romantische idee, maar we wonen samen en hebben een fijne relatie. Het zou raar en onnodig zijn hem liefdesbrieven te sturen. Stel dat we een tijdje van elkaar vandaan zijn, zou ik hem wel lange brieven schrijven; niet alleen mailtjes of appjes. Die zijn veel minder persoonlijk.’

Jamie (‘James’) Assendorp (25) uit Amstelveen

Sinds wanneer schrijf je liefdesbrieven? ‘Vanaf het begin van onze relatie. Meestal elke twee maanden één, alleen het laatste halfjaar minder. We zijn druk geweest met vluchtelingenwerk in het buitenland. We laten wel vaak korte briefjes voor elkaar achter in huis. In totaal heb ik tussen de tien en twintig liefdesbrieven geschreven.’

Waarom schrijf je die? ‘Ik vind het de meest intense blijk van toewijding die ik haar zou kunnen geven. In een brief kun je iemand een vorm van aandacht geven die niet is uit te drukken in tijd. Je kunt je gedachten ordenen en completer zijn dan in een gesprek. Er zit voor mij ook iets dwangmatigs in. Ik wil Noraly voortdurend heel veel dingen vertellen. Van mezelf moet ik de tijd nemen die dingen tot in detail uit te werken, waardoor mijn brieven vaak lang worden. De eerste brieven hebben de tien kantjes gehaald. Nu zijn ze rond de duizend woorden.’

Schrijf je omdat je bepaalde dingen niet kunt zeggen? ‘We praten veel en hebben – naar de platste platitude die er is – geen geheimen voor elkaar. Maar sommige dingen werken beter op papier, omdat je de ander dan niet hoeft te laten reageren. In een gesprek zou het raar zijn een monoloog van een paar minuten te houden. Op papier kun je ook veel mooier zeggen waarom je van iemand houdt. En ik ben sowieso beter in schrijven dan in praten.’

 

Waarover schrijf je in je liefdesbrieven? ‘In het begin van onze relatie schreef ik veel over onzekerheid. Dat onderwerp komt vaker voor in brieven dan in gesprekken.’

Schrijf je liefdesbrieven altijd met de hand? ‘De allereerste heb ik geschreven op een typmachine. Ik heb ze ook wel eens gemaild. Eigenlijk heb ik er maar weinig met de hand geschreven, want mijn handschrift is waardeloos. Voor de leesbaarheid kan ik ze beter typen.’

Vriendin Noraly Schiet (25)

Hoe vond je het de eerste keer om een brief te krijgen? ‘We hadden toen nog geen relatie, maar die eerste brief verraste me niet. Ik had Jamie net een typmachine cadeau gegeven en wist al dat hij verliefd op mij was. Hij had een heel mooi verhaal geschreven. Ik heb die brief een maand lang bij me gedragen.’

Hoe vind je het om een brief van Jamie te krijgen? ‘Ik kijk er nog steeds naar uit. Hij kondigt zijn brieven nu wel aan. Dat maakt het minder spannend of onverwachts, maar de brieven maken me nog steeds blij. Heel soms schrijf ik terug.’

Jesse Laport (25) uit Arnhem

 

Sinds wanneer schrijf je liefdesbrieven? ‘Sinds mijn 13de. Ik durfde de brieven niet aan de meisjes te geven, tot ik doorkreeg dat dit romantisch was. Voor een vriendinnetje heb ik toen 173 liefdesgedichten geschreven en het boekje Op heterdaad verliefd genoemd. Dat is een van de meest romantische dingen die ik heb gedaan. Alle brieven heb ik bewaard in een kartonnen doos. Het is gek om je vroegere innerlijk zo letterlijk terug te lezen. Op je 14de praat je heel anders tegen een vrouw dan op je 20ste.’

 

Schrijf je nog steeds liefdesbrieven? ‘Momenteel niet, maar ik zou het zo weer doen. Als ik verliefd ben, verval ik in de rol van een hopeloze romanticus uit de jaren twintig in Parijs. Inclusief alle clichés. Ik kan een pad van rozenblaadjes van je deur naar de badkamer leggen. Daarbij hoort ook een typemachine.’

Waarom mail je niet? ‘Dat is hetzelfde als het verschil tussen een boek en een e-book: je hebt iets om aan te raken, te ruiken. Een brief toont een emotie; een digitaal berichtje een emoticon. Op papier kies je je woorden zorgvuldiger. Je kunt niet backspacen. Nadat je de brief in de brievenbus hebt gegooid, is-ie van de ander. Je geeft letterlijk en figuurlijk meer van jezelf.’

Vind je schrijven makkelijker dan praten? ‘Ja. Op papier heb je meer tijd om uit te werken wat je wilt zeggen. Ook als ik boos of gefrustreerd ben, zet ik dat op papier. Dan wordt het gevoel tastbaar en begrijpelijk.’

Je laatste brieven waren aan een geheime geliefde. ‘Ik heb een tijdje met haar geschreven in geheimtaal. Dat was veiliger en nóg intiemer. Ik schreef haar de basale dingen die je elkaar normaliter niet vertelt. Dat ik me bewust werd dat ik in mijn verliefde clichés verviel, dat het jaren geleden was dat dit gebeurde, wat het met me deed… Ik beschreef op een kinderlijke manier de details die plotseling opvielen, realiseerde me waarvan ik gelukkig werd. Ik was niet de schrijver die ik buiten de brieven ben, maar was mijn verliefdheid aan het ontdekken. Ooit schreef iemand terug: ‘jij bent schrijver, dus voor jou is dit heel anders.’ Dat is niet zo. Het is voor mij precies zoals het voor anderen is. Ik zou het iedereen aanraden: liefdesbrieven hebben iets heel spannends en intiems.’

Deze reportage schreef ik voor Volkskrant Magazine